به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از یاسوج، حجتالاسلام عباس نصیرالاسلامی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد، در حاشیه نخستین نشست علمی کنگره بینالمللی حضرت بیبی حکیمه (س) که در دانشکده علوم انسانی تهران برگزار شد، به تبیین نقش راهبردی و تمدنساز امامزادگان در ارتقای سرمایه اجتماعی پرداخت و ابعاد نوینی از ظرفیتهای این نهادهای ریشهدار فرهنگی را تشریح کرد.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد در ابتدای سخنان خود با اشاره به اهمیت انسجام جوامع بیان کرد: سرمایه اجتماعی یکی از مهمترین مؤلفههای پویایی هر جامعهای است و این مفهوم عمیق به مجموعهای از روابط اعتمادآفرین، هنجارهای مشترک، شبکههای همکاری و ظرفیت مشارکت مردمی برای حل مسائل جمعی گره خورده است.
وی در ادامه با تاکید بر ظرفیت نهادهای دینی افزود: در جوامع اسلامی، نهادهای فرهنگی و معنوی میتوانند نقشی بیبدیل در تولید و تقویت این سرمایه اجتماعی ایفا کنند و در این میان، امامزادگان و بقاع متبرکه بهعنوان یکی از ریشهدارترین نهادهای اجتماعی در فرهنگ اسلامی و ایرانی، از ظرفیتی کمنظیر و استثنایی برخوردارند.
بقاع متبرکه؛ کانونهای جوشان اعتماد عمومی و پناهگاه اجتماعی
حجتالاسلام نصیرالاسلامی اعتماد را اصلیترین و حیاتیترین عنصر سرمایه اجتماعی برشمرد و اظهار داشت: امامزادگان عظیمالشأن در طول قرنهای متمادی جایگاهی مستحکم و مبتنی بر اعتماد عمومی در قلب جوامع پیدا کردهاند.
وی با اشاره به نگاه مردم به این اماکن مقدس تصریح کرد: جامعه امروز ما، امامزادگان را نه صرفاً بهعنوان مکانهایی برای زیارت عبادی، بلکه بهعنوان امنترین پناهگاههای معنوی و اجتماعی میشناسد.
این مقام مسئول این اعتماد عمومی را یک پشتوانه عظیم دانست و گفت: این سرمایه ارزشمند و بینظیر میتواند و باید در مسیر گسترش فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی، ابتکارات خیرخواهانه و خدمترسانی صادقانه به آحاد جامعه به کار گرفته شود.
مدیرکل اوقاف کهگیلویه و بویراحمد با ذکر یک مثال عینی خاطرنشان کرد: وقتی آحاد مردم برای حل یک معضل اجتماعی، یاریرسانی به نیازمندان، مشارکت در امور خیر یا اجرای کلانپروژههای فرهنگی در جوار یک بقعه متبرکه گرد هم میآیند، در حقیقت این اعتماد ناب معنوی است که به یک سرمایه اجتماعی قدرتمند و تحولآفرین تبدیل میشود.
شبکهسازی عظیم مردمی و انسجامبخشی به ظرفیتهای داوطلبانه
وی در بخش دیگری از سخنان خود، وجود شبکههای ارتباطی و مشارکتهای داوطلبانه را از ویژگیهای بارز سرمایه اجتماعی خواند و تاکید کرد: بقاع متبرکه این ظرفیت بالقوه را دارند که افراد و اقشار مختلف جامعه را با انگیزههایی پاک و مشترک در یک نقطه متمرکز کنند.
حجتالاسلام نصیرالاسلامی با اشاره به تنوع این شبکههای مردمی افزود: از خادمان افتخاری و اعضای هیئتهای مذهبی گرفته تا خیرین نیکاندیش، گروههای پرشور جهادی، جوانان دغدغهمند و خانوادهها، همگی میتوانند در اتمسفر معنوی امامزادگان به یک شبکه منسجم خدمترسانی تبدیل شوند.
وی با تشریح کارکردهای این شبکهها بیان کرد: برگزاری مستمر برنامههای فرهنگی، محافل قرآنی، رویدادهای اجتماعی، رزمایشهای کمک مؤمنانه، ارائه خدمات درمانی رایگان، حمایت ساختاری از خانوادههای نیازمند و اجرای فعالیتهای عمیق تربیتی در سطح امامزادگان، بهخوبی زمینه شکلگیری این شبکههای مردمی و تقویت حس تعلق اجتماعی را فراهم میآورد.
تولید هویت جمعی در سایهسار محبت اهلبیت (ع)
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان با بیان اینکه شکلگیری سرمایه اجتماعی بدون وجود یک هویت مشترک غیرممکن است، اظهار داشت: امامزادگان با پیوند دادن قلوب مردم حول محور محبت اهلبیت (ع)، یکی از غنیترین و مهمترین منابع هویتساز در ساختار جامعه اسلامی محسوب میشوند.
وی برگزاری آیینهای مذهبی را تبلور این هویت دانست و تصریح کرد: مراسمهای باشکوه مذهبی، آیینهای جمعی و مناسبتهای عظیمی مانند محرم، ماه مبارک رمضان و اربعین حسینی، عالیترین فرصتها را برای تجربه عملی همبستگی اجتماعی فراهم میکنند.
حجتالاسلام نصیرالاسلامی در تکمیل این بخش از سخنان خود گفت: در این جغرافیای فرهنگی، امامزادگان بهخوبی میتوانند نقش پایگاههای محلی هویتساز را ایفا کنند؛ مکانهای مقدسی که آحاد مردم با هر سن، سلیقه و جایگاه اجتماعی، همدلانه و برادرانه در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
امتداد فرهنگ اربعین؛ تبدیل بقاع متبرکه به موکبهای دائمی خدمت
این فعال حوزه فرهنگ و رسانه با اشاره به پدیده بینظیر پیادهروی اربعین بیان کرد: حماسه اربعین یک نمونه بینقص و جهانی از تولید حداکثری سرمایه اجتماعی است؛ جایی که میلیونها انسان آزاده بر اساس عشق، اعتماد متقابل و احساس مسئولیت، وسیعترین شبکه همکاری و خدمت در جهان را شکل میدهند.
وی با ارائه یک پیشنهاد راهبردی افزود: روح حاکم بر حماسه اربعین که تجلی مفاهیمی چون «خدمت بیمنت»، «همدلی خالصانه» و «مشارکت حداکثری مردمی» است، میتواند و باید در تمام طول سال در فضای امامزادگان و بقاع متبرکه استمرار و جریان یابد.
مدیرکل اوقاف کهگیلویه و بویراحمد با تاکید بر تغییر رویکرد مدیریتی بقاع خاطرنشان کرد: اگر بقاع متبرکه با یک برنامهریزی دقیق بهعنوان «موکبهای دائمی خدمت اجتماعی» بازتعریف شوند، بهراحتی میتوانند ظرفیت عظیم اربعین را از یک رویداد محدود زمانی، به یک فرهنگ پایدار و مستمر اجتماعی در طول سال تبدیل کنند.
توسعه وقف اجتماعی؛ گرهگشایی از نیازهای روز جامعه
حجتالاسلام نصیرالاسلامی سنت حسنه وقف را یکی از زیباترین جلوههای سرمایه اجتماعی در تاریخ تمدن اسلامی توصیف کرد و اظهار داشت: از دیرباز، بسیاری از موقوفات ارزشمند با هدف والای خدمت به مردم و رفع نیازهای عمومی شکل گرفتهاند و امروز نیز امامزادگان میتوانند محور اصلی احیای این ظرفیت تمدنساز باشند.
وی با اشاره به لزوم هدایت نیات واقفین تصریح کرد: پیوند هدفمند میان ظرفیت امامزادگان، سنت وقف و نیازهای روز و مبرم جامعه، میتواند بهسرعت زمینه شکلگیری وقفهای نوین و کارآمد را فراهم آورد.
این مقام مسئول حوزههای نوین وقف را بسیار حیاتی دانست و گفت: ایجاد موقوفات جدید در حوزههایی مانند حمایت از اشتغال جوانان، تسهیل امر ازدواج، ارتقای سطح سلامت، توسعه آموزش و مبارزه ریشهای با آسیبهای اجتماعی، باعث میشود که مردم شخصاً خود را در حل مسائل کلان جامعه شریک و مسئول بدانند.
امامزادگان؛ قرارگاه امن تربیت کادر تراز انقلاب و نسل آینده
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد با تاکید بر اهمیت مباحث تربیتی بیان کرد: باید بپذیریم که سرمایه اجتماعی تنها با ایجاد ارتباطات سطحی ایجاد نمیشود؛ بلکه نیازمند تربیت بنیادین انسانهایی مسئولیتپذیر، اخلاقمدار، متعهد و مشارکتجو است.
وی جایگاه امامزادگان را در این عرصه بینظیر خواند و افزود: امامزادگان با اتکا به ظرفیت عظیم فرهنگی و تربیتی خود، مستعدترین محیط برای پرورش فکری نسل جوان، تقویت روحیه کار جمعی، نهادینه کردن مسئولیتپذیری و آموزش کنشگری مثبت اجتماعی هستند.
حجتالاسلام نصیرالاسلامی اجرای طرحهای هدفمند را ضروری دانست و خاطرنشان کرد: تدوین و اجرای طرحهای جامع فرهنگی، تشکیل حلقههای عمیق معرفتی، برگزاری برنامههای اختصاصی برای نوجوانان و جوانان و توسعه فعالیتهای هنری و آموزشی در بستر بقاع متبرکه، میتواند این نقش خطیر تربیتی را به شکلی چشمگیر تقویت کند.
وی در بخش پایانی سخنان خود با جمعبندی مباحث مطرح شده اظهار داشت: ما نباید امامزادگان را صرفاً به چشم مکانهایی محدود برای زیارت و نیایش فردی نگاه کنیم؛ بلکه وظیفه داریم آنها را بهعنوان بخش جداییناپذیر و حیاتی از زیرساختهای کلان اجتماعی در جامعه اسلامی به رسمیت بشناسیم.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد در پایان با ترسیم دورنمای تمدنی این اماکن تصریح کرد: در یک نگاه دقیق تمدنی، امامزاده موفق و پویا، امامزادهای است که علاوه بر پاسخگویی شایسته به نیازهای معنوی زائران، عملاً به کانون جوشان امید، همدلی، مشارکت جمعی و حلوفصل مسائل پیرامون خود تبدیل شود؛ یعنی دقیقاً همان نقطهای که ایمان قلبی به کنشگری اجتماعی گره میخورد و محبت به اهلبیت (ع) در قالب خدمت بیمنت به عموم مردم متجلی میگردد.
نظر شما